25 August 2013

Sustainable History of Tall Building

Sustainability!
ထို စကားလံုးေလးႏွင့္ ရင္းႏွီးကၽြမ္း၀င္ေနခဲ့ေသာ အခ်ိန္အတုိင္းအတာသည္ သိပ္မၾကာျမင့္ေသး။ ဤကၽြန္းႏိုင္ငံ ေသးေသးေလးသို႔ ေရာက္ရွိခဲ့ၿပီးမွလည္း ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္မည္။ Garden City အျဖစ္မွ City in the Garden အျဖစ္သို႔ ေျပာင္းလဲေနေသာ ဤကၽြန္းႏိုင္ငံငယ္ေလးတြင္ေတာ့ ထိုစကားလံုး၏ အသံသည္ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ရွိလြန္းလွသည္။ Garden City ႏွင့္ City in the Garden ဆိုေသာ စကားစုႏွစ္ခုသည္ အဓိပၸါယ္ကြာျခားလြန္းလွသည္။ တည္ေဆာက္ရေသာ အခ်ိန္ကာလတုိ႔လည္း ၾကာေညာင္းလွသည္။ ရုပ္၀တၳဳကမၻာကို ေျပာင္းလဲရန္ ၾကိဳးစားေနျခင္းထက္ လူသားတို႔၏  နားလည္လက္ခံႏိုင္စြမ္းကို ေျပာင္းလဲရန္က ပို၍ခက္ခဲမည္ ျဖစ္သည္။ နားလည္လက္ခံႏိုင္ရန္ စိတ္ႏွလံုးသားတစ္ခုသာ လိုအပ္မည္ ထင္သည္။

Design History တစ္ခ်ိဳ႕ကို ယခင္ ေက်ာင္းသားသက္တမ္းတစ္ေလွ်ာက္ ေလ့လာဖူးခဲ့သည္။ Structural Design History, Architectural Design History, Landscape Architectural Design History ႏွင့္ Interior Design History စသည္ျဖင့္ ဒီဇိုင္းသမိုင္းတို႔သည္ စိတ္၀င္စားဖို႔ ေကာင္းလြန္းလွသည္။ မတူညီေသာ ပညာရပ္တုိ႔သည္ ေခတ္တစ္ခုႏွင့္ တစ္ခု ဆက္စပ္ေျပာင္းလဲလာခဲ့ျခင္းကို ေလ့လာရျခင္းသည္ ေပ်ာ္ရႊင္ဖို႔ေကာင္းသည္။ ယခု Sustainable Design History သည္လည္း အျခား Design History မ်ားႏွင့္အတူ လုိက္ပါေျပာင္းလဲေနခဲ့ျခင္းသာ ျဖစ္သည္။ သတိမထားမိခဲ့ျခင္းႏွင့္ မသိနားမလည္ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္သာ အစိမ္းသက္သက္ ဘာသာရပ္တစ္ခုအျဖစ္ ထင္မွတ္ေနျခင္း ျဖစ္သည္။ စင္စစ္ ထိုသမိုင္းသည္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔၏ ပတ္၀န္းက်င္တြင္ အလုိက္သင့္ ေျပာင္းလဲေနခဲ့ျခင္းသာ ျဖစ္သည္။ 

Sustainable Design History သည္ မ်ိဳးဆက္ငါးခုအျဖစ္ ေျပာင္းလဲလာခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။  အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ား၏ ဒီဇိုင္းေျပာင္းလဲလာပံုကို sustainable point of view မွ Five Energy Generation အျဖစ္ Prof. Philip Old field, Prof. Dario Trabucco ႏွင့္ Prof. Anotny Wood တို႔က  သုေတသန ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

ပထမမ်ိဳးဆက္ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ားသည္ 1885-1916 ခုႏွစ္အတြင္းတြင္ New York ၿမိဳ႕ေတာ္တြင္ ေမြးဖြားခဲ့သည္။ ပထမမ်ိဳးဆက္ အေဆာက္အဦးမ်ားတြင္ Facade transparency သည္ overall envolope ၏ 20% မွ 30% အထိသာ ရွိၿပီး အမ်ားဆံုး 40% အထိသာ ရရွိခဲ့သည္။ အုတ္နံရံမ်ားကို အမ်ားဆံုး အသံုးျပဳခဲ့ၾကၿပီး Central Air-well မ်ားႏွင့္ Atrium မ်ားသည္ သဘာ၀အလင္းႏွင့္ ေလ၀င္ေလထြက္အတြက္ အဓိကျဖစ္ေစခဲ့သည္။ ထက္ေအာက္ ဆက္သြယ္ေပးေသာ ဓါတ္ေလွကားႏွင့္ ေလွကားမ်ားကို ဗဟုိတြင္ထားေလ့ရွိၿပီး အေဆာက္အဦး Layout Plan မ်ားသည္ ရိုးရိုးရွင္းရွင္းႏွင့္ ထူးျခားဆန္းျပားျခင္းလည္း မရွိခဲ့ေပ။ Large Volume / Small Facade Area Design မ်ားျဖစ္သည္။ 22 - 43 lux^5 artificial lighting level, load bearing technology, external wall, masonry construction, dense and solid facade စသည္တုိ႔သည္ 1st Energy Generation Tall Building တို႔အတြက္ အဓိက အခ်က္မ်ား ျဖစ္ခဲ့သည္။   ေအာက္ေဖာ္ျပပါပံုမ်ားသည္ 1st Generation ၏ Typical Layout ႏွင့္ သမိုင္းတြင္ ထင္ရွားေသာ အေဆာက္အဦးတစ္ခ်ိဳ႕ျဖစ္သည္။ 


 *The Equitable Building in NYC, the E.V.Haughwout Building in NYC, 90 West Street in NYC.
 
* the Municipal Building in NYC, William Le Baron Jenney in Chicago, Marshall Field and Company Store in Chicago.

 *Chamber of Commerce in Chicago, Lloyds of London, Commerzbannk in Frankfurt.

ဒုတိယ မ်ိဳးဆက္ အေဆာက္အဦးမ်ားသည္ New York City ရွိ The Equitable Building Design အေပၚတြင္ မူတည္၍ တိုးတက္ေျပာင္းလဲလာခဲ့သည္။ အထူးသျဖင့္ building envelope surface area ႏွင့္ အေဆာက္အဦး၏ volume အခ်ိဳးေျပာင္းလဲမႈသည္ အခရာက်ခဲ့သည္။ Facade Transparency သည္ ထူးထူးျခားျခား မေျပာင္းလဲခဲ့ေသာလည္း Envelope Surface area to volume ratio သည္ သဘာ၀အလင္းရရွိေစရန္ မ်ားစြာေျပာင္းလဲေစခဲ့သည္။ ေလးေထာင့္က်က် အေဆာက္အဦးမ်ားသည္ သြယ္လ်လာချဲ့ပီး အေဆာက္အဦးထိပ္ပိုင္း ဧရိယာသည္ ေအာက္ေျခဧရိယာထက္ ေလ်ာ့နည္းလာသည္။ ၿမိဳ႕ျပဒီဇိုင္းမ်ား ပိုမိုဖြ႔ံၿဖိဳးတုိးတက္လာၿပီး အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးဒီဇိုင္းမ်ားသည္ ထိုအေဆာက္အဦးအတြင္းအား အသံုးျပဳမည့္သူမ်ားအတြက္သာမက၊  လမ္းသြားလမ္းလာ ျပည္သူလူထုအတြက္ ေလးေလးနက္နက္ ထည့္သြင္းစဥ္းစားလာၾကသည္။ နည္းပညာတိုးတက္မႈအေပၚမူတည္၍ လွ်ပ္စစ္အလင္းဓါတ္ကို 1903 ခုႏွစ္မွစတင္ၿပီး 269 lux^5 ရရွိေအာင္ ဖန္တီးခဲ့ၾကသည္။ Air-condition မ်ားအား ရံုးအေဆာက္အဦးမ်ားတြင္ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ အသံုးျပဳလာခဲ့ေသာ ေခတ္လည္း ျဖစ္ခဲ့သည္။ ေအာက္ေဖာ္ျပပါပံုမ်ားသည္ 2nd Generation ၏ ေျပာင္းလဲမႈႏွင့္ သမိုင္းတြင္ ထင္ရွားေသာ အေဆာက္အဦးတစ္ခ်ိဳ႕ျဖစ္သည္။


* Chrysler Building in NYC, 500 - 5th Avenue in NYC, 570 Lexington Avenue in NYC.

* Milam Building in San Antonio, Chicago Tribune Tower with different competitor.

* Palmolive Building in Chicago, Carew Tower in Cincinnati, Commerce Court North in Toronto.

တတိယမ်ိဳးဆက္ အေဆာက္အဦးမ်ားတြင္ေတာ့ သမရိုးက် ဒီဇိုင္းမ်ားမွ ေဖာက္ထြက္လာခဲ့သည္။ Paradigm shift ျဖစ္လာခဲ့ေသာ ယခုမ်ိဳးဆက္တြင္ Glazed Curtain Wall မ်ားကို တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ အသံုးျပဳခဲ့ၾကသည္။ အလြန္အထက္ျမင့္ျဖစ္ေသာ အေဆာက္အဦးမ်ားစြာ ထြက္ေပၚလာခဲ့ၿပီး အျမင့္၏ 50% မွ 70% အၾကား ေနရာမ်ားသည္ အေဆာက္အဦးတို႔အတြက္ fashionable icon မ်ားအျဖစ္ ဖန္တီးလာခဲ့ၾကသည္။ ဗိသုကာမ်ားစြာသည္ Black Skycraper မ်ားအား ရင္ခုန္လိႈက္ေမာစြာ ဖန္တီးရင္း New York မွသည္ Chicago, Toronto, Paris, Tokyo စသည္ျဖင့္ ကမၻာအႏွံ international style အျဖစ္ ေက်ာ္ၾကားေစခဲ့သည္။  Glazed Curtain Wall Design ေၾကာင့္ building layout plan မ်ားသည္ ဒုတိယမ်ိဳးဆက္ အေဆာက္အဦးမ်ားႏွင့္ ျခားနားစြာ ေျပာင္းလဲလာခဲ့ေစခဲ့ၿပိး deep layout plan ႏွင့္ typical passage way မ်ားကို အသံုးျပဳလာခဲ့ၾကသည္။ လွ်ပ္စစ္အလင္းဓါတ္ကို အသံုးျပဳမႈသည္ 1076-1615 lux အထိ ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ Air condition မ်ားကို ေနရာအႏွံအျပားတြင္ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ အသံုးျပဳလာခဲ့ေသာ ေခတ္လည္း ျဖစ္သည္။ ေအာက္ေဖာ္ျပပါပံုမ်ားသည္ ထင္ရွားေသာ 3rd Generation အေဆာက္အဦးတစ္ခ်ိဳ႕ျဖစ္သည္။ 

 * The Lever House in NYC,  Dominion Bank Tower in Toronto, Lake Shore Drive Apartment in Chicago.

 * City National Tower in Los Angels, Seagram Building in NYC, Shinjuku Mitsui Building in Tokyo.

စတုတၳမ်ိဳးဆက္ အေဆာက္အဦးမ်ားကို 1973 ခုႏွစ္မွ စတင္၍ တည္ေဆာက္လာခဲ့ၾကသည္။ Glazing technology တိုးတက္မႈသည္ Double Glazed Curtain Wall Facade မ်ားကို ေခၚေဆာင္လာခဲ့ၿပီး Facade Transparency သည္ 100% အထိ ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ တစ္ဖက္တြင္လည္း လွ်ပ္စစ္အလင္းဓါတ္ အသံုးျပဳမႈကို စတင္ေလွ်ာ့ခ်လာခဲ့ၾကသည္။ Building layout မ်ားသည္ ထူးျခားဆန္းျပားလာခဲ့ၿပိး Compact ျဖစ္လာခဲ့သည္။ Black Skyscraper ဒီဇိုင္းမ်ားကို ရိုးအီလာၾကၿပီး ဖန္တီးမႈအသစ္မ်ားႏွင့္ Organic Building Design မ်ားအေပၚ ရင္ခုန္သံျမန္လာခဲ့ၾကသည္။ သိပၸံပညာရွင္မ်ားႏွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ေလ့လာသူမ်ား၏ Energy Crisis အေပၚ ထားရွိေသာ သေဘာထားမ်ား ေလ့လာမႈမ်ားကို အေလးထားလာခဲ့ၾကသည္။ ေအာက္ေဖာ္ျပပါပံုမ်ားသည္ ထင္ရွားေသာ 4th Generation အေဆာက္အဦးတစ္ခ်ိဳ႕ျဖစ္သည္။

 *Wells Fargo Plaza in Houston, One Canada Square in London, Cheung Kong Center in Hong Kong.

ေနာက္ဆံုးမ်ိဳးဆက္တြင္ေတာ့ အေဆာက္အဦးဒီဇိုင္းမ်ားသည္ slender shape မ်ား ျဖစ္လာခဲ့ၿပီး ပထမမ်ိဳးဆက္ႏွင့္ ျခားနားစြာ small volumn ႏွင့္ large facade area အျဖစ္ရရွိေအာင္ ၾကိဳးပမ္းလာခဲ့ၾကသည္။ သဘာ၀အလင္းႏွင့္ ေလ၀င္ေလထြက္ရရွိေအာင္ ပိုမိုၾကိဳးပမ္းလာၾကၿပီး double skin facade မ်ား၊ triple skin facade မ်ားကို တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ အသံုးျပဳလာၾကသည္။ Solar ပစၥည္းမ်ားကို ေနရာအမ်ိဳးမ်ိဳးတြင္ အသံုးျပဳလာခဲ့ၾကၿပီး ေလာင္စာဆီအေပၚ မွီခိုေနေသာ energy usage မ်ားအေပၚ ေလ်ာ့ခ်လာၾကသည္။ Mix use of technology ႏွင့္ Low & Zero Carbon sources မ်ားသည္ အေဆာက္အဦးဒီဇိုင္းအသစ္မ်ားကို စိန္ေခၚလာခဲ့သည္။ အေဆာက္အဦး Layout မ်ားတြင္ Local climate ကိုသာမကပဲ Micro climate အတြက္ပါ ထည့္သြင္းစဥ္းစားလာၾကသည္။ ေအာက္ေဖာ္ျပပါပံုမ်ားသည္ ထင္ရွားေသာ 5th Generation အေဆာက္အဦးတစ္ခ်ိဳ႕ ျဖစ္သည္။  1996 ခုႏွစ္တြင္ Architect Foster က ပထမမ်ိဳးဆက္ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးဒီဇိုင္းကို ျပန္လည္ဆန္းသစ္၍ Frankfurt ရွိ Commerzbank အေဆာက္အဦးကို ဖန္တီးခဲ့ရာ ထိုအေဆာက္အဦးသည္ Sustainable tall building history အတြက္ စံနမူတစ္ခုအျဖစ္ ေလ့လာသင့္ေသာ အေဆာက္အဦးျဖစ္ခဲ့သည္။

 *WeCommerzbank Tower in Frankfurt, Bank of America Tower in NYC, Bahrain World Trade Center in Manama.

 * Pearl River Tower in Guangzhou, Lighthouse Tower in Dubai, Castle House in London.

 * 4 Times Square in NYC, Deutsche Post Tower in Bonn, GSW Headquater in Berlin.

ေနရာ၊ ကာလ၊ ေဒသ၊ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လႈမႈေရးႏွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ေပၚမူတည္၍ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ား၏ ဒီဇိုင္းသည္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ေျပာင္းလဲလာခဲ့သည္။  Prof. Philip Old field, Prof. Dario Trabucco ႏွင့္ Prof. Anotny Wood တို႔၏ Five Energy Generation of Tall Buildings သုေတသနသည္ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးဒီဇိုင္းမ်ား energy use အတြက္ ေျပာင္းလဲလာပံုကို အဓိကထား ေလ့လာထားျခင္းျဖစ္သည္။ ေယဘူယ်အားျဖင့္ ေလ့လာလွ်င္

၁။  မည္သည့္ အေဆာက္အဦးမ်ားကို အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးအျဖစ္ သတ္မွတ္ပါသနည္း။ 
၂။ Energy Use တစ္ခုတည္းတြင္သာမကပဲ မည္သည့္ အခ်က္မ်ားသည္ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ားကို အဓိက ေျပာင္းလဲေစခဲ့သနည္း။   
၃။ မည္သည့္ အခ်က္မ်ားသည္ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ားအေပၚ လူထုစိတ္၀င္စားမႈအား ေလ်ာ့နည္းေစခဲ့ပါသနည္း။
၄။ မည္သည့္ အခ်က္မ်ားသည္ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦး၏ ဒီဇိုင္းေျပာင္းလဲမႈကို ဆက္လက္ဖန္တီးေနပါသနည္း။ 

စသည္ျဖင့္ ဆက္လက္ေလ့လာသြားရေပမည္။

ဤ topic ေလးသည္ Prof. Philip Old field, Prof. Dario Trabucco ႏွင့္ Prof. Anotny Wood တို႔၏ "Five Energy Generation of Tall Buildings" ေဆာင္းပါးေလးကို ကိုးကားထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ Reference image မ်ားကိုေတာ့ Google ကေနပဲ research လုပ္ထားပါသည္။

အကယ္၍ သင္သာ Instagram Apps ကို ႏွစ္လိုစြာ အသံုးျပဳသူတစ္ဦးျဖစ္လွ်င္ Building lovers တစ္ခ်ိဳ႕၏ photo မ်ားကို ၾကည့္ရႈဖို႔ တိုက္တြန္းလိုသည္။ ေဖာ္ျပပါပံုမ်ားအား IGER အမ်ားစု၏ photo မ်ားကို စုစည္းထားျခင္းျဖစ္သည္။

ဂၽြန္မိုးအိမ္
25 August 2013

2 comments:

ဆန္းစေန၀န္း said...

that's great..
much knowledge about sustainable because of reading ur blog...

ဂၽြန္မိုးအိမ္ said...

thank you..... :)
I just start to learn this course, hopefully I may write some post about this topic at future.. :D