01 May 2014

Tall Building Trends and Drivers

Tall building!
High-rise building!
အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦး။

ၿမိဳ႕ျပ၏ ျပယုဂ္တစ္ခု။ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ၏ သေကၤတတစ္ခု။ လူသားတစ္ခ်ိဳ႕၏ မွတ္တိုင္။ နည္းပညာ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈ၏ မွတ္ေက်ာက္တစ္ခု။ လူသားမ်ားစြာအတြက္ လႊမ္းမိုးမႈတစ္ခု။

၁၈၈၅ ခုႏွစ္တြင္ Chicago ၿမိဳ႕ေတာ္၌ တည္ေဆာက္ခဲ့ေသာ Home Insurance အေဆာက္အဦးမွသည္ ေနာက္ဆံုး ၂၀၀၈ ခုႏွစ္တြင္ တည္ေဆာက္ခဲ့ေသာ Dubai ရွိ Burji Dubai အေဆာက္အဦးအထိ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ား၏ "HEIGHT - အျမင့္ " သည္ ပထမဦးဆံုးအေနျဖင့္ စဥ္းစားသင့္ေသာ အေျခခံက်သည့္ အခ်က္တစ္ခု ျဖစ္ခဲ့သည္။
*** Tall building trend in HEIGHT from CTBUH

၁၉၉၀ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း အထင္ကရ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦး အနည္းငယ္တည္ေဆာက္ျခင္းမွသည္ အေရအတြက္မ်ားစြာေသာ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ားစြာကို ကမၻာအႏွံ႕တြင္ တည္ေဆာက္လာခဲ့ၾကသည္။ တိုးတက္လာေသာ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦး " အေရအတြက္ - NUMBER " သည္ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ား၏ ဒီဇိုင္း တိုးတက္ေျပာင္းလဲလာမႈအား တြန္းအားေပးခဲ့ေသာ အခ်က္တစ္ခု ျဖစ္ခဲ့သည္။
*** Tall building trend in NUMBER from CTBUH

၁၉၃၀ ခုႏွစ္မွ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္အထိ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ား၏ တည္ေနရာသည္ ေျမာက္အေမရိကတိုက္တြင္ တည္ရွိခဲ့သည္။ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း အေရွ႕ ကမၻာျခမ္း၏ စီးပြားေရး တိုးတက္ေျပာင္းလဲလာမႈသည္ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ား၏ "တည္ေနရာ- LOCATION" အား ေျပာင္းလဲေစခဲ့သည္။ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းတြင္ အာရွႏွင့္ ဥေရာပရွိ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦး အေရအတြက္သည္ အေနာက္ကမၻာျခမ္းထက္ ေက်ာ္လြန္လာခဲ့သည္။
 
*** Tall building trend in LOCATION from CTBUH

၁၉၃၀ ခုႏွစ္မွ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္အထိ အစိုးရရံုးႏွင့္ ပုဂၢလိကရံုးမ်ားတည္ေဆာက္မႈသည္အသာ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးတည္ေဆာက္လိုမႈကို တြန္းအားေပးခဲ့သည္။ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းတြင္ အထက္ျမင့္ လူေနအိမ္ အေဆာက္အဦးမ်ားတည္ေဆာက္မႈသည္ အထက္ျမင့္ ရံုးအေဆာက္အဦး တည္ေဆာက္မႈထက္ ေက်ာ္လြန္လာခဲ့သည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ အေဆာက္အဦးအား အသံုးျပဳသည့္ FUNCTION ေျပာင္းလဲလာခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။
 
*** Tall building trend in FUNCTION from CTBUH

၂၀၀၀ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ား၏ ဒီဇိုင္းႏွင့္ သြင္ျပင္ လကၡဏာသည္ စီးပြားေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ နည္းပညာတိုးတက္မႈမ်ားအေပၚတြင္သာ မူတည္မေနေတာ့ဘဲ Title / Motivation / Imagination / Fashionable Icon / Sustainability / Energy Use စသည့္ အခ်က္ေပါင္းမ်ားစြာအေပၚမူတည္၍ ေျပာင္းလဲလာခဲ့သည္။
 
*** Pre-2000 and Post 2000 Global Tall Building (Image: Oldfiled. P and Google)

သို႔ဆိုလွ်င္... မည္သည့္အရာေတြက ထို အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ား တည္ေဆာက္မႈကို တြန္းအားေပးခဲ့ပါသနည္း။ မည့္သည့္အရာေတြက ထို အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ား တည္ေဆာက္မႈကို ရပ္တန္႔ေစခဲ့ပါသနည္း။ မည္သည့္အရာေတြက  ထို အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ား၏ ဒီဇိုင္း သြင္ျပင္ လကၡဏာကို ေျပာင္းလဲေစခဲ့ပါသနည္း။
အေျခခံအားျဖင့္ တန္ဖိုးျမင့္မားလာသည့္ downtown area တစ္ခ်ိဳ႕၏ ေျမတန္ဖိုး၏ ေတာင္းဆိုခ်က္ (Land Prices)၊ လူဦးေရႏွင့္ ေခတ္သစ္ ျမိဳ႕ျပတည္ေဆာက္မႈ အခင္းအက်င္း၏ ေတာင္းဆိုခ်က္၊ Global Icon အျဖစ္ လူသားတို႔ တန္ဖိုးသတ္မွတ္လိုမႈတို႔သည္ ကမၻာအႏွ႔ံတြင္ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ား တည္ေဆာက္မႈအား ေျပာင္းလဲေစခဲ့သည္။
 
*** 1987 Shanghai and 2013 Shanghai (Image: Google)

*** 1991 Dubai and 2005 Dubai (Image: Google)
*** 2013 London Skyline (Image: Google) and 2006 Paris Skylines by Taylor Miles

*** 1920 Yangon Skyline (Image : Yangon Heritage Trust)
 


*** 2012 Yangon Night (Image: Nyi Lynn Seck)

၁၉၈၇ ခုႏွစ္ Shanghai ႏွင့္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ Shanghai သည္ ေျပာင္းလဲလာသကဲ့သို႔ ၁၉၉၁ ခုႏွစ္ Dubai ႏွင့္ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ Dubai သည္ တျခားဆီ ျဖစ္ခဲ့ေလၿပီ။ သမိုင္းတြင္သည့္ ၿမိဳ႕ျပအခင္းအက်င္းကို တန္ဖိုးထားလြန္းေသာ London ႏွင့္ Paris ၿမိဳ႕ေတာ္ၾကီးမ်ားသည္လည္း အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ား၏ လိုအပ္မႈႏွင့္ ေတာင္းဆိုမႈကို လြန္ဆန္ရန္ခက္ခဲလြန္းလာခဲ့ၿပီ။ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ London ႏွင့္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ London သည္ မတူႏိုင္ေတာ့ၿပီ။ The Shard မွ ေနာင္ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ားစြာတို႔သည္ London skyline အတြင္း တိုး၀င္ရန္ အားယူေနၾကသည္။ Eiffel Tower ႏွင့္ Paris Skyline သည္ ေနာင္ ဘယ္ႏွစ္ႏွစ္အထိ တည္တံ့ေနပါမည္နည္း။ ၁၉၂၀ ခုႏွစ္ ရန္ကုန္သည္ အေရွ႕ေတာင္အာရွ၏ ေခတ္အမီဆံုးႏွင့္ အလွပဆံုး ၿမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္ခဲ့သည္။ ၂၀၁၂ ရန္ကုန္ႏွင့္ ေနာင္ အနာဂတ္ရန္ကုန္သည္ မည္သို႔ေျပာင္းလဲလာမည္နည္း။

Land Price, Population and Urbanisation, Global Icon စသည့္ အခ်က္မ်ားသည္ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ား တိုးတက္ေျပာင္းလဲမႈကို အဓိကေမာင္းႏွင္ခဲ့ၾကသည္။ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦး အမ်ိဳးမ်ိဳးသည္ ဖန္တီးသူႏွင့္ အသံုးျပဳသူတို႔၏ စံသတ္မွတ္မႈႏွင့္ အခ်ိန္ကာလ၏ အဆံုးအျဖတ္အေပၚမူတည္၍ တန္ဖိုးေျပာင္းလဲလ်က္ရွိသည္။ ယေန႔ေခတ္ ယေန႔အခ်ိန္တြင္ မည္သည့္အခ်က္သည္ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ား တည္ေဆာက္မႈကို အဓိက ဆံုးျဖတ္ေနပါသနည္း၊ Sustainablility and Compact Cities ဟု research အမ်ားစု၊ ပညာရွင္ အမ်ားစုက အဆိုျပဳၾကသည္။

သို႔ဆိုလွ်င္ မည္သည့္အရာကို Sustainability ဟု ေခၚဆိုပါသနည္း။ ျမန္၊ ေကာင္း၊ သက္သာ၊ ခိုင္ခံ့ စသည့္ အေျခခံ သတ္မွတ္ခ်က္သည္လား။ Eco house ဟု ေခၚဆိုေနၾကေသာ အေဆာက္အဦးမ်ား အထက္ျမင့္ ျဖစ္လာသည္လား။ Green building ဟု သတ္မွတ္ထားသည့္ အေဆာက္အဦးမ်ားလား။ သစ္ပင္ပန္းမန္မ်ားအား အေဆာက္အဦးတြင္ အလွဆင္ျခင္း သက္သက္လား။ Software မ်ားက ေပးေဆာင္ေသာ default setting မ်ားျဖင့္ analysis လုပ္ထားေသာ အေဆာက္အဦးမ်ားသည္လား။ Green Life သို႔ ဦးတည္ျခင္းလား။ Green Wash အျဖစ္ လုပ္ေဆာင္ေနၾကသည္လား။ က်ပ္သိပ္သည္းေနေသာ ၿမိဳ႕ျပဖြဲ႕စည္းမႈလား။ ေမးခြန္းအမ်ိဳးမ်ိဳးအတြက္ ေလ့လာမႈအဖံုဖံု။

မည္သို႔ဆိုေစ အသစ္အသစ္ေသာ အထက္ျမင့္ အေဆာက္အဦးမ်ားကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ ရင္ခုန္လိႈက္ေမာစြာ ဖန္တီးၾကေပဦးမည္။

ဂၽြန္မိုးအိမ္
၁ ေမ ၂၀၁၄
Ref:
WOOD, A. & OLDFIELD, P. (2009). Global Trends in High-Rise Design. In: MEI, H., ZHU, Y., eds. The New Trends of the Creation of High-Rise Building.
http://www.ctbuh.org/

Image Resource : Philip Oldfield, Nyi Lynn Seck, Taylor Miles, Google.


စကားခ်ပ္  - ၁ ။
ဒီတစ္ႏွစ္ရဲ႕ May 1 က အမ်ားအတြက္ကေတာ့ International workers' day တစ္နည္းအားျဖင့္ holiday....
MEF အတြက္ကေတာ့ forum တည္ေထာင္တဲ့ ေျခာက္ႏွစ္ျပည့္....။ အခ်ိန္ေတြ အကုန္ျမန္လြန္းတယ္...။ HPBD MEF. You are a part of my life. 

စကားခ်ပ္ - ၂ ။
မႏွစ္က Sustainable History of Tall Building ကိုေရးၿပီး ကိုးလ အၾကာမွာမွ ဒီ ပို႔စ္ကို တင္ျဖစ္ပါတယ္..။ ေက်ာင္း နဲ႕ ရံုးနဲ႕ အလုပ္မ်ားေနတာေၾကာင့္လည္း ပါသလို ပ်င္းေနခဲ့တာေၾကာင့္လည္း ပါ ပါတယ္..။  မေန႔က မဖတ္တာၾကာၿပီျဖစ္တဲ့ Cynthia ရဲ႕ Blog ကို သြားဖတ္ျဖစ္ပါတယ္..။ အသက္ ေျခာက္ဆယ္ေက်ာ္ အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦးရဲ႕ Blog ပါ...။ ကၽြန္ေတာ့္အတြက္ေတာ့ ႏွလံုးသားနဲ႕ ဦးေႏွာက္အတြက္ လုိအပ္တဲ့ ေအာက္ဆီဂ်င္ကို အၿမဲရတဲ့ blog ပါ...။ အဲ့ဒီေနာက္ ဒီ ပို႔စ္ကို အဆံုးသတ္ျဖစ္ပါတယ္...။  တကယ္လို႔မ်ား အခ်ိန္ေတြ အဆင္ေျပခဲ့ရင္ Tall Building ေတြ ရဲဲ႕ က်ဆံုးခန္း၊ Social & Public Space ေတြရဲ႕ က်ဆံုးခန္းနဲ႕ ေျပာင္းလဲသြားတဲ့ Urban Space ေတြအေၾကာင္းကို Sustainable view ကေန ေရးထားတာေလး တင္ဖို႔ ၾကိဳးစားပါဦးမယ္...။